Skip to content
straatnaambordje eerste van swindenstraat

Eerste van Swindenstraat

Naamgeving straat: 25-07-1877

De eerste Van Swindenstraat is aangelegd langs de toenmalige Molenwetering, een van de wateren die nodig waren voor de waterhuishouding van de Overamstelse polder. Het plan was aanvankelijk om dit water tot een gracht te maken met aan weerszijden de kades. Dit plan heeft het uiteindelijk niet gehaald waardoor in 1877 de Eerste van Swindenstraat aangelegd werd.

De straat is vernoemd naar de Amsterdamse hoogleraar Jean Henri van Swinden (1746-1823). De Eerste Van Swindenstraat doorkruist het midden van de Dapperstraat. Tot de komst van het nieuwe Muiderpoortstation was de Eerste van Swindenstraat een belangrijke doorgangsweg naar het station. Zo reden de tramlijnen 10 en 11 vanaf het Oosterpark naar het oude Muiderpoortstation en reden daarbij in een lus via de Tweede van Swindenstraat.

In 1939 wordt die taak overgenomen door de Wijttenbachstraat. Na 1940 reden de lijnen 3 en 14 nog wel door de Eerste van  Swindenstraat (van 1945 tot 1948 was dit lijn 26). Na 1948 werd de straat tramloos en in 1950 werden de sporen opgebroken.

Net als in de Wijttenbachstraat zien we ook hier dat een groot deel van de oorspronkelijke bebouwing uit de jaren 20 van de vorige eeuw is vervangen door nieuwbouw.  De Eerste van Swindenstraat ligt tegenover het Oosterpark en op de hoek Eerste van Swindenstraat – Linnaeustraat staat de Muiderkerk. Het is een van de belangrijkste winkelstraat in de Dapperbuurt.

 

 

Tekst: Martijn Verkuil (voor bronnen zie infolink verderop en de bronnenpagina)

 

ornament-1332804

Rondje door de straat

Naamgeving van de straat

Jan Hendrik van Swinden

Van Swinden werd geboren te Den Haag, als zoon van de jurist Phillippe van Swinden en Marie Anne Tollosan, nazaten van Franse vluchtelingen. Hij kreeg thuis privé-onderwijs, en studeerde van 1763 tot 1766 wijsbegeerte, natuurkunde, anatomiefysiologiebotanie en scheikunde aan de Universiteit Leiden. Op 12 juni 1766 promoveerde hij tot doctor in de filosofie op een proefschrift over de aantrekkingskracht. Nog datzelfde jaar werd hij hoogleraar natuurkunde en wijsbegeerte te Franeker, waar hij met grote gedrevenheid verder studeerde, colleges gaf en onderzoek deed. Daarbij ontwikkelde hij grote belangstelling voor de wetenschapsgeschiedenis. Zijn wetenschappelijke productie in Franeker was groot, en in 1776 won hij samen met Charles Coulomb een internationale prijs van de Parijse Académie Royale des Sciences voor zijn werk op het gebied van aardmagnetisme, en de relatie tussen magnetisme en elektriciteit, een jaar later gevolgd door een prijs van de Academie van Beieren. In 1785 verhuisde Van Swinden van Franeker naar Amsterdam, waar hij hoogleraar werd aan het Athenaeum Illustre, en wijsbegeerte, wis-, natuur- en sterrenkunde doceerde. Dat betekende niet alleen een verbetering van zijn financiële positie, maar hij kreeg ook meer aandacht voor maatschappelijke activiteiten.

Van Swinden voerde in Amsterdam onder andere de huisnummering in, had in 1795 de leiding over de eerste Amsterdamse volkstelling, en was voorzitter van een commissie die in 1798 rapporteerde over de toestand van de volksgezondheid.

Hij maakte deel uit van de (internationale) commissie tot vaststelling van de meter, die op initiatief van de Franse regering van november 1798 tot juli 1799 in Parijs confereerde, waarna hij zich beijverde om het metriek stelsel in Nederland ingevoerd te krijgen. Hij deed dat onder andere door het houden van lezingen voor het in 1777 opgerichte genootschap Felix Meritis. Deze werden in de tweedelige Verhandeling over volmaakte maaten en gewigten uit 1802 gebundeld.

Van Swinden was ook politiek actief: na de Franse inval in januari 1795 werd hij een van de gedeputeerden van Amsterdam in de Vergadering der Provisionele Representanten van het Volk van Holland. In het najaar kwam er een tijdelijk einde aan zijn bijdrage aan de Bataafse Revolutie, om vijf jaar later, van juni 1800 tot en met september 1801 lid te worden van het Uitvoerend Bewind (dagelijks bestuur) van de Bataafse Republiek. Men hoopte dat de goede naam die Van Swinden in Frankrijk bezat gunstig zou zijn voor de betrekkingen van de Republiek met dat land. Toen Nederland in 1814 weer een zelfstandig land werd, was Van Swinden namens het departement Zuiderzee lid van de grondwetgevende Vergadering van Notabelen, waar hij tegen de ontwerp-Grondwet stemde.

Van Swinden was een van de meest vooraanstaande wetenschappers van zijn tijd en medeoprichter van het Koninklijk Instituut van Wetenschappen (1808). Hij adviseerde tevens over de inrichting van het Nederlands geldstelsel.

Zijn advies over het guldenstelsel en zijn geschriften over de oude lengte- en oppervlaktematen in relatie tot het metrieke stelsel zijn later nog herdrukt. Zijn beschrijving van het planetarium van Eise Eisinga uit 1780 verscheen later in facsimile.

Het laboratorium van de dienst voor het ijkwezen, tegenwoordig het Nederlands Meetinstituut, werd in 1971 naar hem Van Swinden Laboratorium genoemd. Daarnaast zijn er negen straten naar hem genoemd, waaronder drie in de Amsterdamse Dapperbuurt.

 

[Tekst afkomstig van Wikipedia)

Foto's Eerste van Swindenstraat

Foto's mogen niet zonder schriftelijke toestemming worden gebruikt (dus ook niet delen via social media). Foto's van het Stadsarchief Amsterdam kunnen worden gedownload via hun eigen beeldbank.

Video's Eerste van Swindenstraat

Eerste van Swindenstraat bezoeken

Dichtstbijzijnde tram/buslijnen

Tram 7 richting Slotermeer/Flevopark

Tram 9 richting Centraalstation/Diemen

Tram 10 richting Westergasfabriek/Azartplein

Bus 22 Sloterdijk/Indische Buurt

Bus 37  Molenwijk/Amstelstation

Bus 41 Muiderpoortstation/Holendrecht

Bus 245 Oostzanerdijk/Schiphol-Zuid

Bus 757 Diemen/Bijlmermeer

Eerste van Swindenstraat weetjes

Eerste van Swindenstraat in de media

Actuele meldingen

Alle Straten

straatnaambordje commelinstraat
straatnaambordje dapperstraat
straatnaambordje eerste van swindenstraat
straatnaambordje Johanna Westerdijkstraat
straatnaambordje linneausplantsoen
straatnaambordje linneausstraat
straatnaambordje mauritskade
straatnaambordje nicolaas de roeverstraat
straatnaambordje oetewalerpad
straatnaambordje oetewalerstraat
straatnaambordje oosterspoorplein
straatnaambordje pieter nieuwlandstraat
straatnaambordje pieter vlamingstraat
straatnaambordje polderweg
straatnaambordje pontanusstraat
straatnaambordje roomtuintjes
straatnaambordje ter gouwstraat
straatnaambordje tweede van swindenstraat
straatnaambordje van der vijverstraat
straatnaambordje van swindendwarsstraat
straatnaambordje von zesenstraat
straatnaambordje wagenaarstraat
straatnaambordje wijttenbachstraat
straatnaambordje woltera van reestraat
Scroll To Top